نوستالژی

کتاب نوستالژی (Nostalgia: When Are We Ever at Home?) اثر خواندنی باربارا کاسن است که با ترجمه نادر خسروی توسط نشر ماهی منتشر شده. کاسن در این اثر کوتاه و فلسفی، سراغ مفاهیمی مثل خانه، وطن، تبعید، زبان و تعلق می‌رود و با کمک ادبیات کلاسیک و اندیشه معاصر می‌پرسد: واقعاً کِی و کجا می‌توانیم احساس کنیم «در خانه» هستیم؟

خلاصه کتاب نوستالژی

باربارا کاسن بحث را از همان حس آشنای دلتنگی برای خانه شروع می‌کند، اما خیلی زود نشان می‌دهد نوستالژی فقط حسرت گذشته یا میل به بازگشت به یک مکان نیست. او با رجوع به شخصیت‌هایی مثل اودیسئوس در آثار هومر و آینئاس در روایت ویرژیل، دو شکل متفاوت از دوری و بازگشت را بررسی می‌کند؛ یکی در جست‌وجوی خانه‌ای که از دست داده و دیگری در پی ساختن خانه‌ای تازه. از همین‌جا این پرسش شکل می‌گیرد که آیا خانه الزاماً جایی روی نقشه است یا می‌تواند چیزی باشد که در طول زندگی دوباره ساخته می‌شود.

در ادامه، پای هانا آرنت و تجربه تبعید به میان می‌آید. کاسن به این فکر می‌کند که وقتی انسان سرزمینش را از دست می‌دهد، چه چیزی می‌تواند جای آن را بگیرد و چگونه زبان گاهی به نوعی وطن تبدیل می‌شود. برای کسی که میان چند زبان، چند فرهنگ یا چند سرزمین زندگی می‌کند، تعلق دیگر معنای ساده‌ای ندارد؛ ممکن است آدم در جایی زندگی کند و باز هم احساس بیگانگی داشته باشد، یا برعکس، در زبانی احساس کند بیشتر از هر مکان دیگری به خانه برگشته است.

نوستالژی در نهایت درباره این است که شاید خانه چیزی ثابت و ازپیش‌تعیین‌شده نباشد. کاسن از خلال فلسفه، اسطوره و تجربه شخصی نشان می‌دهد ریشه داشتن همیشه به معنای ماندن در یک خاک مشخص نیست و حتی بی‌ریشگی هم می‌تواند شکل تازه‌ای از تعلق بسازد. کتاب نوستالژی به‌جای دادن یک پاسخ قطعی، خواننده را با این فکر رها می‌کند که شاید «در خانه بودن» بیش از هر چیز به زبان، رابطه با دیگران و امکان پذیرفته شدن وابسته باشد.

⭐️نویسنده: تحریریه هرخوان⭐️